اسماعیل امیرجانی، بهرهبردار موزه تخصصی کشاورزی ایران در عمارت تاریخی صمیمی رامهرمز، در گفتوگو با میراثآریا از روند شکلگیری این مجموعه، اهداف آن و ارزش آثار گردآوریشده سخن گفت و تأکید کرد که این موزه حاصل بیش از ۱۲ سال پژوهش میدانی و تلاش مستمر برای حفظ میراث کشاورزی و دامپروری ایران است.
او با اشاره به اینکه این موزه از اوایل اسفندماه موفق به دریافت پروانه فعالیت شده و اکنون در مرحله ثبت عنوان «موزه خصوصی ملی کشاورزی و دامپروری ایران» قرار دارد، اظهار کرد: در این مجموعه حدود ۴۰۰ نوع ابزار و شیء مرتبط با کشاورزی و دامپروری وجود دارد که تعداد کل قطعات به حدود هزار قلم میرسد. این آثار شامل ابزارهای سنتی کشاورزی، وسایل دامداری، ابزارهای فلزی و چوبی، نخها و بافتههای موی بز و گوسفند، ظروف مسی و دهها نمونه دیگر است.
توالی زمانی از پیش از تاریخ تا معاصر
امیرجانی با اشاره به اینکه در طراحی موزه، توالی زمانی رعایت شده است، گفت: آثار از دورههای پیش از تاریخ تا دوره معاصر دستهبندی شدهاند. این آثار هر کدام در بخش خود به دو زبان معرفی شدهاند. آثاری از تپه های چغامیش، تل باکون ، تپه سیلک و.. همچنین کشاورزی در دورههای هخامنشی، سلوکی، اشکانی و ساسانی با استناد به منابع تاریخی و پژوهشهای مورخان ایرانی توضیح داده شده و در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفته است.
او افزود که علاوه بر اشیای سنگی و چوبی، مجموعهای از اسناد مکتوب مرتبط با کشاورزی نیز در حال آمادهسازی برای نمایش است: برخی بنچاق ها، نامهها، اوراق مربوط به زمینهای کشاورزی، مکاتبات، تمبرها و قراردادهای مرتبط با اصلاح ارزی را نیز گردآوری کردهایم و بهزودی در معرض دید قرار میدهیم.
مطالعات تطبیقی با تمدنهای کهن
به گفته بهرهبردار موزه، یکی از بخشهای مهم فعالیت مجموعه، مطالعه تطبیقی ابزارهای کشاورزی ایران با تمدنهای مصر، بینالنهرین و چین است.
او توضیح داد: بسیاری از ابزارهایی که در ایران استفاده میشده، مشابه نمونههای دیدهشده در نگارههای مصر و بینالنهرین است. حتی ردیفکارهایی که امروز در ایران میبینیم، نمونههایی مشابه در موزههای چین دارند. این تطابق نشاندهنده پیوستگی تاریخی و هوشمندی کشاورزان ایرانی است.
او همچنین به ابزارهای منحصربهفردی مانند خیش خراسان اشاره کرد که در هیچ تمدن دیگری دیده نشده و تنها در ایران وجود داشته است.
نمایش ابزارهای متناسب با اقلیمهای مختلف ایران
در این موزه ابزارهای شخمزنی، کاشت، داشت و برداشت از سراسر ایران گردآوری شده است؛ از انواع بیلها، خیشها، داس ها و... مناطق کوهستانی زاگرس تا ابزارهای ویژه خاکهای کویری و اقلیمهای شمال و جنوب کشور.
امیرجانی گفت: برای هر منطقه ابزار خاصی وجود داشته؛ مثلاً خییشهای مناطق حاصلخیز با نمونههای کویری کاملاً متفاوتاند. این تفاوتها نشاندهنده سازگاری ابزار با نوع خاک و شرایط اقلیمی است.
ورود ابزارهای خارجی به ایران
او افزود که بخشی از مجموعه شامل ابزارهای وارداتی از انگلیس، روسیه و آمریکا است که در دورههای مختلف وارد ایران شده و برخی از آنها هنوز در صنعت کشاورزی کاربرد دارند.
دام، اسطوره و مردمشناسی
امیرجانی درباره بخش دامداری و مردمشناسی موزه توضیح داد: در زیرزمین موزه، آثار مربوط به دام و دامداری قرار دارد؛ از متعلقات اسب، قاطر، الاغ، شتر، گاو و گاومیش تا ابزارهای مرتبط با زندگی روزمره و تشریفاتی. حدود ۱۷ نمونه ترازو، باسکولهای وارداتی، گلیمها، ابزار نخریسی، صندوقچهها، گهوارهها و اشیایی که نقش فرزند پسر در زندگی کشاورزی و دامدارانه را نشان میدهد، در این بخش دیده میشود.
او یکی از آثار شاخص را محافظ گردن سگ معرفی کرد که قدمت آن به ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد میرسد و گفت: این محافظ برای جلوگیری از حمله حیوانات درنده استفاده میشده و هنوز هم در برخی مناطق ایران کاربرد دارد.
آبیاری و قنات
یکی از بخشهای مهم موزه، بخش آبیاری است که در زیرزمین قرار دارد.
امیرجانی گفت: در این بخش، سیستمهای آبیاری ایران از دورههای مختلف تاریخی معرفی شده است؛ از نمونه بندها بر رودخانهها، چاه، قنات، سد تا ابزار چرخ چاه ابزارهای اندازهگیری آب، قرقرهها، کلنگها، تیشهها و لولههای قنات. سدها و بندهای دوره هخامنشی ، اشکانی، ساسانی با استناد به منابع تاریخی معرفی شدهاند تا بازدیدکننده تصویری مقدماتی از فناوری آبیاری ایران در دورههای مختلف به دست آورد.
رامهرمز؛ شهری با پیشینه درخشان کشاورزی
او با اشاره به سابقه طولانی کشاورزی در رامهرمز گفت: رامهرمز در متون تاریخی شهری با باغهای گسترده، قناتها، سدها و رودخانههای پرآب معرفی شده است. مورخان و سفرنامهنویسان نیز به وفور از باغها، دامها و ابزارهای کشاورزی این منطقه یاد کردهاند.
چالشها و نیازهای موزه
امیرجانی با اشاره به مشکلات موجود در مسیر راهاندازی و نگهداری موزه گفت: تنها انتظار ما این است که این مکان سالم بماند. سیستم برق و نورافکنها آسیب دیده و تاریکی مطلق باعث شده چندین بارکودکان بازدیدکننده دچار حادثه شوند. این باغ بزرگ نیازمند رسیدگی جدی است. بسیاری از هزینهها را اعضای انجمن پرداخت کردهاند و چندین بار باغ را هرس کردهایم، اما نگهداری آن بسیار سنگین است. او از همکاری رئیس اداره میراثفرهنگی شهرستان رامهرمز جناب آقای موسوی، کارشناس موزههای اداره کل آقای سلمان پو، مدیرکل و معاون میراثفرهنگی قدردانی کرد.
وی افزود: که با فرماندار و مسئولان استانی و ملی مکاتباتی انجام شده و کارشناسان موزه ملی نیز در جریان کار قرار دارند، اما هنوز اقدام عملی کافی صورت نگرفته است.
نقش مردم محلی و پژوهشگران
به گفته امیرجانی، بسیاری از سالمندان و کشاورزان قدیمی شهر عصرها به موزه میآیند و با توضیحات خود به تکمیل اطلاعات ابزارها کمک میکنند.
او تأکید کرد که گردآوری این مجموعه بر پایه تحقیقات میدانی و بهرهگیری از آثار پژوهشگران برجستهای چون ایرج افشار، نادر افشار، جواد صفی نژاد، هانس ویلم فلور و حسین وصال انجام شده است.
انتهای پیام/
نظر شما